{"id":276852,"date":"2023-03-16T13:06:24","date_gmt":"2023-03-16T10:06:24","guid":{"rendered":"https:\/\/sana.sy\/tr\/?p=276852"},"modified":"2023-03-19T11:37:15","modified_gmt":"2023-03-19T08:37:15","slug":"cumhurbaskani-esad-sputnike-verdigi-roportajda-moskova-ziyaretim-iki-ulke-iliskilerinde-yeni-bir-donemin-onunu-acacak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archive.sana.sy\/tr\/?p=276852","title":{"rendered":"Cumhurba\u015fkan\u0131 Esad, Sputnik’e Verdi\u011fi R\u00f6portajda: Moskova Ziyaretim \u0130ki \u00dclke \u0130li\u015fkilerinde Yeni Bir D\u00f6nemin \u00d6n\u00fcn\u00fc A\u00e7acak “V\u0130DEO”"},"content":{"rendered":"

MOSKOVA<\/strong> – Cumhurba\u015fkan\u0131 Be\u015f\u015far Esad, Moskova ziyareti ve Rusya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Vladimir Putin ile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin, iki \u00fclke aras\u0131ndaki ili\u015fkilerde ve i\u015f birli\u011finde yeni bir a\u015faman\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 belirterek, 40 yat\u0131r\u0131m projesinin yan\u0131 s\u0131ra hayata ge\u00e7irilmesi konusunda mutab\u0131k kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 buna ek olarak, d\u00fcnyadaki de\u011fi\u015fen ittifaklar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda bir sonraki a\u015famay\u0131 ele almak i\u00e7in ortak Suriye-Rus vizyonunun koyulaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 Esad, bug\u00fcn Rus ajans\u0131 Sputnik’e verdi\u011fi bir r\u00f6portajda, T\u00fcrkiye cumhurba\u015fkan\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesinin, T\u00fcrkiye’nin a\u00e7\u0131k\u00e7a ve herhangi bir mu\u011flakl\u0131k olmaks\u0131z\u0131n Suriye topraklar\u0131ndan tamamen \u00e7\u0131kmaya, ter\u00f6rizmi desteklemeyi b\u0131rakmaya ve ter\u00f6rizmi desteklemeye son vermeye ve durumlar\u0131n Suriye’de sava\u015f\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan \u00f6nceki hale gelmeye haz\u0131r oldu\u011fu bir a\u015famaya ula\u015fmakla ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n

R\u00f6portaj\u0131n tam metni:<\/span><\/p>\n

Soru: Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131, Ba\u015fkan Putin ile \u00f6nemli g\u00f6r\u00fc\u015fmelerden sonra bizimle g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim.. Suriye’den Moskova’ya gelen b\u00fcy\u00fck bir heyet size e\u015flik etti. Bunlar \u00e7ok \u00f6nemli m\u00fczakereler. Bize g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinizin ana sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu ve Rusya-Suriye ili\u015fkilerindeki yenilikler nelerdir, s\u00f6yleyebilir misiniz.?<\/span><\/p>\n

\"\"Cumhurba\u015fkan\u0131 Esad: Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda, Suriye’deki sava\u015f y\u0131llar\u0131nda, Ba\u015fkan Putin ile yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde her zaman \u00f6nemli dosyalara de\u011finildi. Birinci y\u00f6n\u00fc siyasi y\u00f6n\u00fc ve Ukrayna sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan sonra ve belki de Corona krizinin sona ermesinden sonra Ba\u015fkan Putin ile benim aramda bu ilk g\u00f6r\u00fc\u015fme, \u00e7\u00fcnk\u00fc Corona ve Ukrayna sava\u015f\u0131 d\u00fcnyadaki genel durumu etkiledi. D\u00fcnyadaki genel durumu etkileyen ikisidir. \u015eimdi g\u00f6r\u00fcyoruz ki d\u00fcnyadaki ittifaklar de\u011fi\u015fti, d\u00fcnyadaki saflar de\u011fi\u015fti ve bir tart\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctmek, bu durumu analiz etmek gerekiyordu. Bu sonraki a\u015famay\u0131 bir taraftan ve di\u011fer taraftan nas\u0131l ele alaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 belirledi\u011fimiz ortak bir Suriye-Rus vizyonu geli\u015ftirmek, \u00f6te yandan, ortak komiteler. Rusya ve Suriye taraflar\u0131 aras\u0131nda birka\u00e7 kez bir araya geldi, ancak sonu\u00e7lar \u0130ddialar d\u00fczeyinde de\u011fildi. Ticaret al\u0131\u015fveri\u015fi ve geli\u015fimi var ama yine de zay\u0131f.<\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 Esad, “Bu kez ortak komite toplant\u0131s\u0131nda yat\u0131r\u0131m projeleri ba\u015fta olmak \u00fczere belirli noktalara odaklan\u0131ld\u0131 ve hatta imzalanacak anla\u015fma enerji, yani elektrik ve petrol alanlar\u0131nda 40 \u00f6zel yat\u0131r\u0131m projesine y\u00f6nelik olacakt\u0131r. Ula\u015f\u0131m alan\u0131nda, konut alan\u0131nda, end\u00fcstriyel alanlarda ve daha bir\u00e7ok farkl\u0131 alanda, ancak kesin olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f projelerle ve bu projelerin takip edilmesi ve ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in mekanizmalar da eklenmi\u015ftir. Ekonomik ili\u015fki a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni bir ortak yani ba\u015fta dedi\u011finiz gibi heyet kalabal\u0131k bir delegasyondu \u00e7\u00fcnk\u00fc bu anla\u015fma \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar aylar de\u011fil y\u0131llar ald\u0131 ama yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fmalar son aylarda ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n

\u0130kinci nokta k\u00fcresel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler ama Suriye’de bizim i\u00e7in \u00f6ncelikle T\u00fcrkiye meselesi ve T\u00fcrkiye’nin Suriye’deki sava\u015f\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu ve topraklar\u0131m\u0131z\u0131 i\u015fgal eden g\u00fc\u00e7lere sahip oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse T\u00fcrk taraf\u0131yla m\u00fczakerelerle ilgileniyoruz.<\/p>\n

Soru: Ticari ve ekonomik i\u015fbirli\u011finden bizi bilgilendirecek olursan\u0131z, anla\u015fmada kararla\u015ft\u0131r\u0131lan miktarlar\u0131 belirtmemiz m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcyd\u00fc?<\/span><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan Esad: \u015eu anda projeler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131, birka\u00e7 hafta i\u00e7erisinde de anla\u015fma imzalanacak ama bu nokta her projeye ve her \u015firkete ayr\u0131 ayr\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc her proje daha sonra ayr\u0131 ayr\u0131 de\u011ferlendirilecek, halihaz\u0131rda rakamlardan \u00e7ok anla\u015fman\u0131n hedefleridir?<\/p>\n

Soru: Bug\u00fcnlerde Rusya’n\u0131n yard\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131, ajans\u0131m\u0131z \u201cSputnik\u201din de katk\u0131da bulundu\u011fu 25 ton insani yard\u0131m toplayarak Hama’daki \u00c7ocuk Hastanesi’ne ula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 korkun\u00e7 depremden etkilenen Suriye halk\u0131n\u0131n yas\u0131n\u0131 tutuyor ve destekliyoruz. Ba\u015fkan Putin ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeniz s\u0131ras\u0131nda ve Delegasyonlar toplant\u0131s\u0131nda depremin ard\u0131ndan ya\u015fanan sorunlar\u0131n \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in ek yard\u0131m konu\u015fuldu mu?<\/span><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 Esad: Asl\u0131nda bug\u00fcnk\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin \u00f6z\u00fc bu konu de\u011fildi. Ba\u015fkan Putin’e ve Rus h\u00fck\u00fcmetine yard\u0131mlar\u0131 i\u00e7in te\u015fekk\u00fcrlerimi ilettim \u00e7\u00fcnk\u00fc Rus h\u00fck\u00fcmeti ilk saatlerden itibaren Suriye’ye yard\u0131m i\u00e7in tek ba\u015f\u0131na yola \u00e7\u0131kt\u0131. Rus ordusu kurtarma operasyonlar\u0131na kat\u0131ld\u0131 ve bu yard\u0131m hala devam ediyor. Ama deprem deste\u011finin bir ba\u015fka y\u00f6n\u00fc daha var, yeniden imar ve yerinden edilenlerin evlerine geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc ile ilgili olan. Bir sonraki a\u015fama i\u00e7in bu hayati konuda herhangi bir taraftan yard\u0131m istemeden \u00f6nce, Suriye’deki yeniden yap\u0131lanma s\u00fcrecinden sorumlu mekanizma ve yap\u0131lar\u0131n\u0131 devreye sokmam\u0131z gerekiyor. Biz de bunu yap\u0131yoruz, sonra \u00fclkelerden yeniden yap\u0131lanma s\u00fcrecinde bizimle birlikte katk\u0131da bulunmalar\u0131 ve yerinden edilenleri geldikleri yerlere veya di\u011fer ikamet yerlerine geri g\u00f6ndermeleri istenebilir.<\/p>\n

Soru: Bu g\u00fcnlerde, Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin Birle\u015fmi\u015f Milletler T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc’n\u00fc ihlal ederek Irak’a sald\u0131rmas\u0131n\u0131n 20. y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fc olacak. O zamandan beri, t\u00fcm d\u00fcnyada bir\u00e7ok kurban\u0131 b\u0131rakan sald\u0131rgan eylemler oldu. Suriye’de insanlar \u00f6l\u00fcyor ve Donbass’ta insanlar \u00f6l\u00fcyor. B\u00fct\u00fcn bunlar ABD ve m\u00fcttefiklerinin sald\u0131rgan politikas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor, buna nas\u0131l son verilebilir?<\/span><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 Esad: Bu sonuca ula\u015fmak i\u00e7in paralel olarak birka\u00e7 eksene ihtiyac\u0131n\u0131z var. ABD, d\u00fc\u015f\u00fc\u015fte olsa da hala b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7. Ama Sovyetler Birli\u011fi’nin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan bu yana en az otuz y\u0131ld\u0131r, belki bundan daha fazla Kore sava\u015f\u0131ndan bu yana, devam eden bu Amerikan sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 durduracak bir \u00fclke oldu\u011funu gelip s\u00f6yleyemeyiz. Ama farkl\u0131 yollar var, ilk olarak, e\u011fer siyasi eylemden bahsediyorsak, birka\u00e7 \u00fclke aras\u0131nda bir ittifak olmal\u0131. Rusya ve \u00c7in’e bu konuda b\u00fcy\u00fck sorumluluk d\u00fc\u015f\u00fcyor. BRICS \u00fclkeleri var ve ABD’den uzakla\u015fmaya ba\u015flayan ba\u015fka \u00fclkeler de var. Ona olan g\u00fcvenini kaybetmeye ba\u015flad\u0131 ve ABD’nin k\u00fcresel istikrar i\u00e7in bir tehdit oldu\u011funu hissetmeye ba\u015flad\u0131. ABD dedi\u011fimizde, bu bir yandan siyasi a\u00e7\u0131dan Bat\u0131 blo\u011funu ifade ediyor. \u00d6te yandan, d\u00fcnyadaki Amerikan filolar\u0131n\u0131n hepsi tek bir \u015feye hizmet etmek i\u00e7in oradalar. A\u00e7\u0131lan t\u00fcm sava\u015flar tek bir \u015fey i\u00e7indir o da ABD dolar\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla herhangi bir \u00fclke istedi\u011fi zaman ekonomik ittifak oldu\u011fu zaman dolar\u0131n da alternatifi olur. O zaman Birle\u015fik Devletler, \u00fclkelerin ve halklar\u0131n ekonomilerinin kaderini kontrol edemeyecek. Ve sonra politik, ekonomik, parasal y\u00f6nden bu sava\u015flar sona erecek. Dedi\u011fim gibi bu ittifak\u0131n par\u00e7as\u0131 olan BRICS \u00fclkeleri var. Yava\u015f yava\u015f \u015fekillenmekte olan uluslararas\u0131 kamu bilincinin olu\u015fumu var. B\u00f6ylece bir s\u00fcre sonra d\u00fcnyay\u0131 ku\u015fatacak olan Birle\u015fik Devletler ku\u015fat\u0131lacak ve tecrit edilecek. D\u00fcnyay\u0131 fethetmek isteyen bu \u00fclke, i\u015fgalden elde edece\u011fi menfaatleri elde edemeyecek ve sonra d\u00fcnyan\u0131n durumu de\u011fi\u015fecek.<\/p>\n

Soru: \u00d6zel askeri operasyondan bahsettiniz ve bunun Ba\u015fkan Putin ile \u00f6zel operasyondan sonraki ilk g\u00f6r\u00fc\u015fmeniz oldu\u011funu ve Rusya’n\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 tedbirlere deste\u011finizi ifade ettiniz. Bu deste\u011fin nas\u0131l olabilece\u011fini bize anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Ya Suriye vatanda\u015flar\u0131 \u00f6zel askeri operasyonda Rusya’n\u0131n yan\u0131nda g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak yer al\u0131rsa? Say\u0131lar\u0131 ne kadar olacak?<\/span><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 Esad: G\u00f6n\u00fcll\u00fcler giderse Suriye devleti kanal\u0131yla gitmeyecekle. Bunun yerine, bu konuyla ilgili Rus taraflarla do\u011frudan ileti\u015fime ge\u00e7ecekler. Bunu bilemeyece\u011fiz ama \u00e7e\u015fitli nedenlerle Suriye halk\u0131 aras\u0131nda Rusya lehine b\u00fcy\u00fck bir hamaset oldu\u011fu kesin. Bir yandan bu bir t\u00fcr sadakat \u00e7\u00fcnk\u00fc Rusya ter\u00f6re kar\u015f\u0131 Suriye halk\u0131n\u0131n yan\u0131nda yer ald\u0131. \u00d6te yandan, bu sava\u015f\u0131n uluslararas\u0131 dengeleri de\u011fi\u015ftirmeye ba\u015flayaca\u011f\u0131na dair daha k\u00fcresel bir g\u00f6r\u00fc\u015f var, \u00e7\u00fcnk\u00fc Suriye’nin, Irak’\u0131n ve di\u011fer bir\u00e7ok \u00fclkenin \u00e7ekti\u011fi ac\u0131lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, tek kutuplu d\u00fczenin sonucudur. Rusya bu sava\u015f\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7o\u011fu Suriyelinin istedi\u011fi gibi, yeni, daha g\u00fcvenli ve daha emniyetli bir d\u00fcnya olmal\u0131. Bu sava\u015f\u0131n Suriyelilerin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 \u00fczerindeki as\u0131l etkisi budur.<\/p>\n

Soru: Siyasi destekten bahsedecek olursak, Suriye Rusya’ya kat\u0131lan yeni b\u00f6lgeleri ve Rusya’n\u0131n yeni s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tan\u0131yor mu?<\/span><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 Esad: Biz bu b\u00f6lgeleri Rusya’ya ilhak edilmeden \u00f6nce tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131k. Bir referandum oldu\u011funda ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan edildi\u011finde, bu ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ger\u00e7ekle\u015fmeden \u00f6nce onu tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131k ve sava\u015ftan birka\u00e7 ay \u00f6nce Donbass’tan bir heyet kabul ettim ve onlara sizi \u015fimdiden tan\u0131maya haz\u0131r oldu\u011fumuzu s\u00f6yledim. Sonra ben onlara sizi Rusya’dan \u00f6nce tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yledim. Dolay\u0131s\u0131yla bu konu bizim i\u00e7in ba\u015f\u0131ndan beri belliydi ve pozisyonumuzda teredd\u00fct etmiyoruz. Suriye’nin pozisyonu net ve ayn\u0131 zamanda belirleyicidir ve sadece Rusya ile dostluk ad\u0131na de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bu topraklar\u0131n Rus topraklar\u0131 oldu\u011fu ve bu \u015feyin tarih boyunca bilindi\u011fi i\u00e7in bu konuda kanaatimiz var. Muhtemelen yakla\u015f\u0131k 100 y\u0131l \u00f6nce Ukrayna’ya ta\u015f\u0131nd\u0131, san\u0131r\u0131m Lenin’in zaman\u0131nda ve Rus vatanda\u015flar\u0131 var orada. Sahada Rus topra\u011f\u0131 oldu\u011funa dair ger\u00e7ekler var ve biz bu pozisyondan eminiz.<\/p>\n

Soru: Suriye, Rusya’n\u0131n yeni s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tan\u0131yacak m\u0131?<\/span><\/p>\n

Ba\u015fkan Esad: Elbette. Oras\u0131 Rus topra\u011f\u0131 diyorum ve sava\u015f \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f olsa bile Rus topra\u011f\u0131d\u0131r. Tarihsel olarak Rus.<\/p>\n

Soru: Bu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n k\u00fcresel yans\u0131malar\u0131ndan bahsedecek olursak, pek \u00e7ok ki\u015fi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n patlak vermesine yol a\u00e7abilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor, ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/span><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 Esad: \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n devam etti\u011fine inan\u0131yorum ama \u015fekli de\u011fi\u015fti. Eskiden D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 konvansiyonel bir sava\u015ft\u0131. Birka\u00e7 ulusun ordusu di\u011fer birka\u00e7 \u00fclkeye kar\u015f\u0131 faaliyet g\u00f6steriyor. \u015eimdi bu durum var ama geli\u015fmi\u015f silahlar y\u00fcz\u00fcnden, \u00f6zellikle n\u00fckleer silahlar. Konvansiyonel sava\u015f i\u00e7in cayd\u0131r\u0131c\u0131 bir g\u00fc\u00e7 vard\u0131r. Yani sava\u015flar vekalet sava\u015flar\u0131na do\u011fru gidiyor. Yani bug\u00fcn Zelenski, elbette Nazilerden olu\u015fan ordusuyla, Bat\u0131 ad\u0131na sava\u015f y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Ayn\u0131 \u015fekilde ter\u00f6ristler, Suriye’de ve di\u011fer b\u00f6lgelerde Bat\u0131 ad\u0131na faaliyet g\u00f6steren ordulard\u0131r.<\/p>\n

Soru: Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131, Suriye haber ajans\u0131 \u201cSANA\u201d taraf\u0131ndan, Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin Suriye topraklar\u0131ndaki \u00fcslerinde, Tenf gibi, yasad\u0131\u015f\u0131 olarak ter\u00f6rist yeti\u015ftirmeye devam etti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde yay\u0131nlad\u0131klar\u0131n\u0131 bize teyit edebilir misiniz?<\/span><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 Esad: Tenf b\u00f6lgesi yak\u0131nlar\u0131nda ter\u00f6rist gruplarla do\u011frudan \u00e7at\u0131\u015fma halindeyiz. Tabii ki bu \u00e7at\u0131\u015fmalardan ve tutuklananlardan nereden \u00a0geldikleri yerleri biliyoruz. Tenf, ter\u00f6ristlerle dolu bir kampt\u0131r ve ba\u015fka bir amac\u0131 yoktur. ABD’nin bir \u00e7\u00f6l b\u00f6lgesinin kalbindeki bu b\u00f6lgede bulunmas\u0131n\u0131n kendisine ne faydas\u0131 var? Hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok ki onbinlerce insan\u0131n aileleriyle birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ter\u00f6r kamplar\u0131 var. Bu ki\u015fileri zaman zaman Suriye birliklerini farkl\u0131 y\u00f6nlere da\u011f\u0131tmak amac\u0131yla Suriye ordusuna sald\u0131r\u0131lar d\u00fczenlemeye g\u00f6nderiyor. Bundan eminiz ve kan\u0131tlar da ortada.<\/p>\n

Soru: Silahl\u0131lar\u0131n oradan (Tenf) Ukrayna’ya nakledildi\u011fine dair herhangi bir bilgi var m\u0131?<\/span><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 Esad: Buna dair bir kan\u0131t\u0131m\u0131z yok ama beklenen bu. Ter\u00f6ristlerin normal bir \u015fekilde ortal\u0131kta dola\u015fmas\u0131 ger\u00e7e\u011fine ek olarak, ABD ter\u00f6ristleri bir yerden bir yere ta\u015f\u0131yor. Ama Suriye’de mevcut olan ter\u00f6ristler parantez i\u00e7inde an\u0131lanlar (\u0130slami ter\u00f6ristler), tabii ki din kisvesine b\u00fcr\u00fcnenler.<\/p>\n

\u0130nternette dola\u015fan videolara g\u00f6re Ukrayna’da din sava\u015f\u0131 yok ve varlar. Bir cihad davas\u0131 i\u00e7in gitmediler. Elbet o ter\u00f6ristleri g\u00f6t\u00fcrenler vard\u0131r. Elbette bu i\u015f ABD ve onun Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerdeki ajanlar\u0131n\u0131n g\u00f6zetiminde yap\u0131ld\u0131. Bu, s\u00fcrekli olan ve ne Suriye ne de Ukrayna ile ilgili olmayan geleneksel bir \u015feydir. Ter\u00f6r\u00fc sava\u015flar\u0131nda ajan olarak kullanma konusunda Amerika ve Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin eylem mekanizmas\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Ukrayna’da Rusya ile sava\u015fmak i\u00e7in Suriye dahil ba\u015fka b\u00f6lgelerden sevk edilen ter\u00f6ristlerin olmas\u0131 do\u011fald\u0131r.<\/p>\n

Soru: Bat\u0131’n\u0131n Ukrayna’ya s\u0131n\u0131rs\u0131z miktarda g\u00f6nderdi\u011fi silahlar\u0131n Ortado\u011fu ve Suriye dahil olmak \u00fczere uluslararas\u0131 ter\u00f6ristlerin eline ge\u00e7mesi gibi b\u00fcy\u00fck bir sorun var. Bunlar \u00e7ok say\u0131da silah ve hatta u\u00e7aksavar bile olabilir. Ukrayna’ya s\u0131n\u0131rs\u0131z askeri deste\u011fin Ortado\u011fu’ya ula\u015faca\u011f\u0131ndan korkuyor musunuz ve bu konuda g\u00fcvenceleriniz var m\u0131?<\/span><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan Esad: Endi\u015femi\u015f yok. Basit bir nedenden dolay\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc do\u011frudan Bat\u0131’dan o ter\u00f6rist gruplara gelecek silahlar s\u0131zacaklardan \u00e7ok daha fazla. Bu silah her hal\u00fckarda gelecek. ABD her zaman onlar\u0131 i\u015fe almak ve onlara her t\u00fcrl\u00fc silah\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in ter\u00f6ristler ar\u0131yor. Ama yolsuzluk, silah sat\u0131\u015f\u0131 ve s\u0131zd\u0131rma varsa bu olur ama bu, ABD’den do\u011frudan bu ter\u00f6rist gruplara gelecek olan\u0131n yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fck bir y\u00fczdesine e\u015fde\u011fer olacakt\u0131r. Tabii Suriye’de de ayn\u0131s\u0131 oldu, mesela Fransa ter\u00f6ristlere en son tanksavar f\u00fcze sistemlerini g\u00f6nderdi. Elbette Amerikal\u0131lar\u0131n emriyle ABD onlara modern ve geli\u015fmi\u015f u\u00e7aksavar f\u00fczeleri sa\u011flad\u0131. T\u00fcm uydular ter\u00f6ristlerin hizmetindedir. Peki birka\u00e7 silah\u0131n d\u0131\u015far\u0131 s\u0131zmas\u0131 ne anlama geliyor, hi\u00e7bir \u015fey, her \u015feye sahipler. Onlar ABD’nin d\u00fczenli ordusuna ve NATO’ya kat\u0131lan di\u011fer \u00fclkelerin alternatif ordusudur, ger\u00e7ek budur.<\/p>\n

Soru: Bu, Rusya ile Suriye aras\u0131ndaki askeri i\u015fbirli\u011finin geni\u015fletilmesini gerektirebilir, bu konu da tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131 m\u0131? Bu i\u015f birli\u011fi, \u00f6rne\u011fin Suriye’deki Rus askeri \u00fcslerinin say\u0131s\u0131 art\u0131r\u0131larak m\u0131 geni\u015fletilecek?<\/span><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 Esad: Elbette bug\u00fcn askeri i\u015fbirli\u011fi tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. \u0130ki savunma bakan\u0131 aras\u0131nda bir toplant\u0131 vard\u0131. Rusya ile ne t\u00fcr bir i\u015fbirli\u011fi yapaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 genellikle a\u00e7\u0131klam\u0131yoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc bu her zaman bir askeri mesele bir t\u00fcr gizlilik olup do\u011fal bir \u015feydir. Askeri \u00fcslere gelince, bu, siyasi y\u00f6n\u00fc ve askeri y\u00f6n\u00fc olan ortak bir vizyondan kaynaklanmaktad\u0131r. Askeri a\u00e7\u0131dan bu konu tart\u0131\u015f\u0131lmad\u0131. Siyasi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na gelince, askeri \u00fcslerin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ter\u00f6rle m\u00fccadele meselesine ba\u011flanmamal\u0131d\u0131r. Ter\u00f6rle m\u00fccadele \u015fu anda y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte, ancak ge\u00e7ici olacak ve herhangi bir \u00fclkedeki Rus askeri varl\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7ici bir \u015fey \u00fczerine in\u015fa edilemez. Uluslararas\u0131 bir dengeden bahsediyoruz ve Rusya’n\u0131n Suriye’deki varl\u0131\u011f\u0131 Akdeniz’e k\u0131y\u0131s\u0131 olan bir \u00fclke olarak d\u00fcnyadaki g\u00fc\u00e7 dengesine ba\u011fl\u0131 olarak \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Bug\u00fcn s\u00fcper g\u00fc\u00e7ler kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kendilerini koruyam\u0131yorlar ve rollerini oynayam\u0131yorlar. Rol\u00fc s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndan, d\u00fcnyadaki mevcut m\u00fcttefikler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla veya kurallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla oynamalar\u0131 gerekir. Rusya’n\u0131n \u00fcsleri geni\u015fletme veya say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rma arzusu varsa bu teknik veya lojistik bir meseledir, bir arzu varsa bu \u00e7er\u00e7evededir ve Suriye’deki Rus varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesinin de buna uygun oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bu fikre hizmet eden iyi bir \u015fey. Ba\u015fka \u00fclkelerde, belki ba\u015fka b\u00f6lgelerdeki bu a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n ayn\u0131 fikre hizmet edip etmeyece\u011fi de olacakt\u0131r. Yani evet, bunun gelecekte gerekli olabilecek bir \u015fey oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyoruz.<\/p>\n

Soru: Hipersonik silahlardan bahsedecek olursak, \u00f6rne\u011fin Zirkon f\u00fczeleri ile donat\u0131lm\u0131\u015f Rus gemileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Suriye’de konu\u015fland\u0131r\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz?<\/span><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 Esad: Fark silah\u0131n t\u00fcr\u00fcnde ama prensip ayn\u0131. Elbette \u00fcs kuracaksan\u0131z ama\u00e7 \u00fcsleri askeri a\u00e7\u0131dan zay\u0131flatmak de\u011fil. Kurallar\u0131n cayd\u0131r\u0131c\u0131 ya da dengeleyici olmas\u0131 i\u00e7in en iyi silahlarla donanmas\u0131 gerekiyor, do\u011fal ve mant\u0131kl\u0131 olan da bu. Hipersonik f\u00fczeler veya \u015fimdi ve gelecekte daha geli\u015fmi\u015f silahlar olsun, dedi\u011fim gibi prensip kesinlikle ayn\u0131.<\/p>\n

Soru: \u00d6zellikle \u015fu s\u0131ralar Suriye topraklar\u0131na y\u00f6nelik hava sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n artmas\u0131yla birlikte Suriye’ye ba\u015fka hava savunma sistemlerinin tedariki tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131 m\u0131? S-400’ler veya daha k\u0131sa menzilli ba\u015fka hava savunma sistemleri olacak m\u0131?<\/span><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 Esad: Dedi\u011fim gibi, bug\u00fcn iki savunma bakan\u0131 aras\u0131nda t\u00fcm askeri konular\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir toplant\u0131 vard\u0131, ancak \u00f6zellikle silahlar konusuyla ilgili olarak hangi \u00f6zel askeri konular\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayamay\u0131z.<\/p>\n

Soru: G\u00f6r\u00fc\u015fmelerinizde ele al\u0131nan ekonomik konulara de\u011finelim, zaten toplant\u0131larda ekonomik i\u015fbirli\u011finin geli\u015ftirilmesine de\u011finildi\u011fini s\u00f6ylediniz, bu i\u015fbirli\u011fini geni\u015flettikten sonra \u015fimdi hangi \u015firketler Suriye’de \u00e7al\u0131\u015fabilecek?<\/span><\/p>\n

Esad: Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde ortak komitede tart\u0131\u015f\u0131lan projelerin ba\u015fl\u0131klar\u0131 olan gerekli ba\u015fl\u0131klar bug\u00fcn sunuldu. S\u00f6zle\u015fme imzaland\u0131ktan sonra bu projeler a\u00e7\u0131klanacak. Daha sonra ilgili firmalar bu projelere ba\u015fvurabilir. Bu anla\u015fman\u0131n i\u015fleyece\u011fi dinamik budur. Dolay\u0131s\u0131yla, firmalar\u0131n isimleri ve projelerin tahmini de\u011feri ile ilgili olarak, ger\u00e7ek de\u011fer daha sonra firmalar ba\u015fvurdu\u011funda belli olacak ve bu projeler hakk\u0131nda onlarla g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Soru: T\u00fcrkiye ile ili\u015fkilerin sizin i\u00e7in \u00f6nemli bir konu oldu\u011fundan bahsetmi\u015ftiniz, Moskova bug\u00fcn Suriye ve T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin normalle\u015fmesine nas\u0131l yard\u0131mc\u0131 oluyor? Ba\u015fkan Erdo\u011fan ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeniz m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/span><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 Esad: Sava\u015f ve T\u00fcrkiye’nin bu sava\u015ftaki olumsuz rol\u00fc ve T\u00fcrkiye’nin Suriye’deki ter\u00f6ristlere verdi\u011fi destek nedeniyle, ayr\u0131ca T\u00fcrk ordusunun bir k\u0131sm\u0131n\u0131n Suriye topraklar\u0131na girdi\u011fi i\u00e7in T\u00fcrk taraf\u0131yla do\u011frudan ileti\u015fim kurmam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. Bizim i\u00e7in T\u00fcrkiye i\u015fgal eden \u00fclkedir. \u0130\u015fte Rusya’n\u0131n rol\u00fc ya da T\u00fcrk taraf\u0131yla ili\u015fkileri ve Suriye taraf\u0131yla iyi ili\u015fkileri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Rusya’n\u0131n rol\u00fcn\u00fcn \u00f6nemi burada yat\u0131yor. Rus taraf\u0131na g\u00fcveniyoruz, bu y\u00fczden bu temaslar\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in arabulucu rol\u00fcn\u00fc oynad\u0131lar, ancak Rus politikas\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 hukuka sayg\u0131, devletlerin egemenli\u011fine sayg\u0131, ter\u00f6rizmden vazge\u00e7me, birlik temelleri i\u00e7inde. Suriye devletinin topraklar\u0131 \u00fczerindeki egemenli\u011fi ve yasad\u0131\u015f\u0131 yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7lerin Suriye topraklar\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 bu ilkeler \u00e7er\u00e7evesindedir.<\/p>\n

Bizim i\u00e7in her \u015fey, Suriye’nin t\u00fcm haklar\u0131n\u0131n geri verilmesi, i\u015fgal alt\u0131ndaki topraklar\u0131n\u0131n geri verilmesi ve Suriye devletinin tam egemenli\u011finin yeniden tesis edilmesi ile bu sava\u015f\u0131 sona erdirmek i\u00e7in sava\u015f\u0131n gidi\u015fat\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilir. Bunu denemek i\u00e7in \u00e7abalamal\u0131y\u0131z ve bazen ger\u00e7ek sonu\u00e7lar olaca\u011f\u0131na dair \u00e7ok az umudumuz olabilir. Ancak hi\u00e7bir f\u0131rsat\u0131 denemeden ka\u00e7\u0131rmamal\u0131y\u0131z \u00e7\u00fcnk\u00fc bu f\u0131rsat, \u00e7ok az umut olsa da \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilir. Rusya’n\u0131n Suriye ile i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde yapt\u0131\u011f\u0131 giri\u015fimlerde bulunmak i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fey budur. Di\u011fer giri\u015fimlere ek olarak, bildi\u011finiz gibi Cenevre’de, Astana’da ve di\u011ferlerinde diyaloglar var. Hepsinin Suriye’de istikrar\u0131 yeniden tesis etme hedefi ayn\u0131.<\/p>\n

Ba\u015fkan Erdo\u011fan ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeye gelince, bu, T\u00fcrkiye’nin Suriye topraklar\u0131ndan tamamen \u00e7\u0131kmaya, ter\u00f6r\u00fc desteklemeyi b\u0131rakmaya ve Suriye’deki durumu sava\u015f ba\u015flamadan \u00f6nceki haline d\u00f6nd\u00fcrmeye a\u00e7\u0131k ve net bir \u015fekilde haz\u0131r oldu\u011fu bir a\u015famaya gelmesiyle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Erdo\u011fan ile benim aramda bir g\u00f6r\u00fc\u015fmenin olabilece\u011fi tek durum bu. Ayr\u0131ca Suriye’deki sava\u015fla ilgili kesin sonu\u00e7lara ula\u015fmayacaksa bu g\u00f6r\u00fc\u015fmenin de\u011feri nedir ve neden yap\u0131yoruz?<\/p>\n